Ve onların Mültecileri. Türkiye, hitler zulmünden kaçan ve kökeni Alman olmayan (Yahudi asıllı) bilim adamlarına ev sahipliği yapmıştı (1933). Diktatör Hitler, 300 Yahudi asıllı bilim adamlarını (Doktor, eczacı, profesör gibi) göçe zorlamıştı. Türkiye, bu insanlara kapılarını açmış, onlara ’Vatan’ olmuş ve bu bilim insanlarından faydalanmıştı. 29 Ekim 1923’te Türkiye Cumhuriyeti kurulmuştu ancak, kültürel, sanatsal, toplumsal ve ekonomik gelişmeyi hala gerçekleştirememişti. Atatürk işte bu mülteci Profesörlerden istifade etmesini bilmiş ve zamanın ilk Maarif Vekili Dr. Reşit Galip ve ülkemize mülteci olarak gelen Prof. Albert Malche ile birlikte değerlendirmişti. Ve şimdilerde, aradan geçen 90 yılın ardından Türkiye’ye göç ettirilen profesörlerin talebeleri, (ve talebelerinin talebeleri) şimdi Almanya’da ki Alexander van Humbold Vakfı’nın misafirleri... Alman ‘Deutsche Welle’ radyosunun geçtiği bir haber... “Tehlike altındaki 46 bilim adamına davet”. Haberin spotunda ki cümle şöyle: “Almanya’nın ünlü Alexander Van Humboldt Vakfı, 46 yabancı bilim insanını araştırma enstitülerine davet etti. 46 bilim adamından 21’i Türkiye’den…” Ve haber şöyle devam ediyor: “Merkezi Bonn kentinde bulunan Alexander Van Humboldt Vakfı’ndan yapılan açıklamada, Philipp Schwartz adlı girişime bağlı bursiyerler ocak ayından itibaren iki yıllığına Almanya’nın toplam 39 araştırma merkezinde görev yapacak. Söz konusu bilim insanları ülkelerinde savaş ortamı ya da siyasi soruşturmalar nedeniyle Almanya’dan destek talebinde bulundu. Bursiyerler; Türkiye’den 21, Suriye’den 18, Irak’tan 3, Tacikistan, Burundi, Yemen ve Sudan’dan ise 1 kişi olmak üzere toplam da 46 bursiyer Almanya’dalar. Bilindiği gibi 93 yıl önce 1933’te Hitler faşizminden kaçıp yeni kurulmuş, genç Türkiye Cumhuriyeti’nde yaşamını yeniden kuran Malche, Schwartz, aynı zamanda kendisi gibi Nazilerin zulmünden kaçan 300 bilim insanının Türkiye’ye gelmesini sağlamıştı. Bundan tam 83 yıl sonra ise Philip Schwartz adına kurulan Vakıf, dünyanın dört bir yanından “yaşamı tehlike altında olan” bilim insanlarını Almanya’ya getirip burs veriyor. Bunların içinde en büyük grubu Türkiyeli bilim insanları oluşturuyor.’’  Alexander Van Humboldt Vakfı; 1860 yılında Berlin’de kurulmuştur.1923 yılındaki ekonomik krizden dolayı kapatılan vakıf, 1925 yılında yeniden kuruldu. Almanya dışından gelen araştırmacıların lisansüstü eğitimlerini desteklemek amaçlı olan vakıfın faaliyetleri1945' te savaş nedeni ile tekrar durdu. Daha sonra, 10 Aralık 1953 tarihinde eski bursiyerlerinin önerisiyle Bonn merkezli olarak tekrar kuruldu. Saygılarımla