Bir zamanlar mizah, hayatın içindeki tuhaflıkları görünür kılmanın en etkili yollarından biriydi. Karikatüristler çizer, yazarlar hicveder, toplum da kendisini biraz uzaktan görme fırsatı bulurdu. Çünkü mizahın temelinde yalnızca güldürmek değil, düşündürmek de vardı. Her mizahi olay kahkahadan doğmaz. Çoğu zaman derin bir ironi saklıdır içinde. İnsan ilişkilerindeki çelişkiler, kurumların tutarsızlıkları, söz ile davranış arasındaki uçurumlar mizahın en verimli malzemeleridir. Mizah, hayatın normal kabul ettiği bazı şeylerin aslında ne kadar anormal olduğunu gösteren bir aynadır. Eskiden mizah, hayatın içindeki absürt olanı yakalardı. Karikatürler, fıkralar, hicivler; gerçeği biraz büyüterek anlatırdı. İnsanlar da o büyütülmüş görüntünün içinde kendilerini bulur, bazen güler, bazen de düşünürdü. Fakat bugün sanki farklı bir yerdeyiz. Çünkü artık absürt olan, hayatın içinden çıkıp hayatın kendisine dönüşmüş gibidir. Bu yüzden geçmişte karikatürlere baktığımızda yalnızca bir çizim görmezdik. O çizginin içinde topluma tutulmuş bir ayna, bazen de zarif bir itiraz saklı olurdu. Karikatürist, gerçeği biraz büyütür; insanlar da o büyütülmüş görüntünün içinde kendilerini fark ederlerdi. Bugün ise bir çizerin abartarak anlatacağı olayları çoğu zaman haber başlıklarında okuyoruz. Bir hiciv ustasının kurgulayacağı ilişkileri çevremizde yaşanırken görüyoruz. Abartı ile gerçek arasındaki mesafe giderek daralıyor. Bu durumda insan ister istemez şu soruyu soruyor: Mizah neyi anlatacak? Çünkü mizahın beslendiği absürtlük, artık istisna olmaktan çıkıp hayatın olağan akışına yerleşmiş görünüyor. Akıldışılık, tutarsızlık ve çelişki zaman zaman öyle yaygınlaşıyor ki, onları karikatürleştirmek bile zorlaşıyor. Gerçeklik, mizahın önüne geçiyor. Belki de bu yüzden bugün birçok şeye gülerken aslında eğlenmiyoruz.Gülüşümüzün içinde şaşkınlık, yorgunluk ve bazen de çaresizlik bulunuyor. Çünkü insan bazen komik bulduğu için değil, başka türlü katlanamadığı için güler. Belki de son yıllarda hayatımızda mizahın payı artmadı; mizaha konu olacak şeylerin sayısı arttı. Bir zamanlar karikatürlerde gördüğümüz abartılar, bugün gündelik hayatın sıradan görüntüleri hâline geldi. Şaşkınlıkla karşılanması gereken pek çok şey, artık omuz silkip geçilen olaylar arasında yer alıyor. İşte asıl mesele de burada başlıyor. Çünkü bir toplumun en büyük kaybı, yanlışları görmemesi değil; onları görüp kanıksamasıdır. İroni sıradanlaştığında, absürt olan normalleştiğinde ve insan şaşırma yeteneğini kaybetmeye başladığında, mizah da başka bir anlama bürünür. Çünkü mizah çoğu zaman cevap vermez; sadece görünür kılar. Bir zamanlar karikatüristler hayatı çizerdi. Bugün yaşadığımız bazı günleri çizmeye kalksalar, abartılı bulunabilirler. Çünkü artık sorun mizahın gerçekliği yansıtamaması değil. Gerçekliğin, mizahı geride bırakmış olmasıdır.