Kuzey Makedonya Seçim Sistemi ve 2024 Genel Seçimleri: Siyasal Dönüşüm, Etnik Denge ve Yeni Güç Haritası Seçim Sistemi ve Anayasal Çerçeve Kuzey Makedonya, tek meclisli parlamenter sistemle yönetilen bir cumhuriyet olup, siyasal istikrar ile etnik dengeyi birlikte gözetmeyi amaçlayan özgün bir anayasal mimariye sahiptir. Yasama organı olan Sobranie (Meclis), anayasa uyarınca 120 ila 140 milletvekilinden oluşabilmekle birlikte, fiilen 120 üyeyle faaliyet göstermektedir. Milletvekilleri dört yıllık dönemler için genel, eşit, doğrudan ve gizli oy esasına göre seçilmektedir. Seçim sistemi, kapalı liste usulüne dayanan nispi temsil modeline göre yapılandırılmıştır. Ülke, her biri 20 milletvekili çıkaran altı seçim bölgesine ayrılmıştır ve oylar D’Hondt yöntemiyle dağıtılmaktadır. Yasada açık bir ulusal seçim barajı bulunmamakla birlikte, seçim çevrelerinin büyüklüğü ve D’Hondt sisteminin doğası gereği, fiilî baraj genellikle %3–5 aralığında oluşmaktadır. Bu durum, küçük partilerin Meclis’e girmesini zorlaştırmakta; ancak etnik temelli veya bölgesel olarak yoğunlaşmış partilere nispeten avantaj sağlamaktadır. Yurt dışındaki Kuzey Makedonya vatandaşları için öngörülen üç ek milletvekilliği, yeterli katılım sağlanması şartına bağlanmıştır. 2024 seçimlerinde diaspora sandıklarında gerekli katılım eşiği aşılamadığı için bu temsil mekanizması devreye girmemiştir. Bu durum, diaspora oylarının siyasal sistem üzerindeki etkisinin hâlen sınırlı kaldığını ve bu alanın kurumsal olarak yeniden düşünülmesi gerektiğini göstermektedir. 2024 seçimleri öncesinde yapılan dikkat çekici bir yasal değişiklik ise süresi dolmuş kimlik belgeleriyle oy kullanma imkânının tanınması olmuştur. Bu düzenleme, özellikle idari tıkanıklıklar nedeniyle belge yenileyemeyen seçmenlerin oy hakkını korumayı amaçlamış; katılım oranını artırmaya yönelik pragmatik bir adım olarak değerlendirilmiştir. Etnik temsil, Çifte Çoğunluk ve Siyasal Katılım Kuzey Makedonya’nın siyasal sistemi, Balkanlar bağlamında nadir görülen düzeyde kurumsallaşmış bir etnik denge mekanizmasına sahiptir. Makedonlar, Arnavutlar, Türkler, Boşnaklar ve Romanlar gibi farklı toplulukların birlikte yaşadığı bu yapı, 2001 Ohrid Çerçeve Anlaşması sonrasında anayasal güvence altına alınmıştır. Anayasa uyarınca, nüfusun %20’sinden fazlasını oluşturan etnik grupların dili resmî dil statüsü kazanabilmektedir. Bu çerçevede Arnavutça, ülke genelinde ikinci resmî dil olarak kabul edilmiştir. Bu düzenleme, yalnızca sembolik bir tanıma değil; kamu yönetimi, yargı ve eğitim alanlarında somut haklara dayalı bir çoğulculuk anlayışına işaret etmektedir. Etnik temsili güçlendiren en önemli mekanizmalardan biri ise “çifte çoğunluk” (Badinter ilkesi) uygulamasıdır. Kültür, eğitim, dil ve azınlık haklarını ilgilendiren yasalar, yalnızca genel parlamento çoğunluğuyla değil; aynı zamanda azınlık milletvekillerinin çoğunluğunun onayıyla kabul edilebilmektedir. Bu sistem, çoğunlukçu demokrasinin azınlıkları dışlayıcı etkilerini sınırlamayı hedeflerken, aynı zamanda siyasal uzlaşmayı zorunlu kılmaktadır.  2024 Genel Seçimleri: Süreç, Katılım ve Siyasal Rekabet 8 Mayıs 2024’te gerçekleştirilen genel seçimler hem katılım oranı hem de sonuçları itibarıyla Kuzey Makedonya siyasetinde bir dönüm noktası niteliği taşımaktadır. Yaklaşık %55 düzeyinde gerçekleşen katılım, son yıllarda gözlenen düşüş trendine kıyasla görece bir toparlanmaya işaret etmektedir. Uluslararası gözlemciler tarafından seçim süreci genel olarak özgür, adil ve barışçıl olarak değerlendirilmiş; ciddi sistematik usulsüzlük iddiaları gündeme gelmemiştir. Seçimler, yalnızca iki büyük Makedon partisinin rekabeti olmaktan çıkmış; etnik Arnavut seçmen tabanında da belirgin bir parçalanma ve yeniden hizalanma süreci yaşanmıştır. Bu bağlamda, geleneksel iktidar ortağı konumundaki DUI’nin karşısına ilk kez ciddi bir Arnavut muhalefet bloğu olarak VLEN çıkmıştır. Seçim Sonuçları ve Yeni Meclis Aritmetiği Seçimlerin ardından Meclis’te oluşan tablo şu şekildedir: VMRO-DPMNE Koalisyonu: 58 milletvekili Avrupa Cephesi (DUI): 18 milletvekili SDSM Koalisyonu: 18 milletvekili VLEN: 14 milletvekili Levica: 6 milletvekili ZNAM: 6 milletvekili Bu sonuçlar, uzun süredir iktidarın merkezinde yer alan SDSM–DUI ekseninin ciddi biçimde zayıfladığını ortaya koymuştur. Buna karşılık VMRO-DPMNE, yalnızca milliyetçi-muhafazakâr bir söylemle değil; aynı zamanda yolsuzluk karşıtı ve yönetişim vurgusuyla geniş bir seçmen koalisyonu oluşturmayı başarmıştır. Hükümetin Kuruluşu ve Siyasal Anlamı VMRO-DPMNE lideri Hristijan Mickoski’nin başbakanlığında kurulan yeni hükümet, VMRO-DPMNE, VLEN ve ZNAM partilerinin ortaklığıyla şekillenmiştir. Bu koalisyon, Meclis’te anayasa değişiklikleri için gerekli üçte iki çoğunluğa yaklaşan bir sandalye sayısına ulaşmıştır. Siyasal açıdan en çarpıcı gelişme, Arnavut muhalefetinin ilk kez doğrudan hükümet ortağı olarak iktidara dâhil olmasıdır. Bu durum, DUI’nin uzun yıllardır sürdürdüğü “tek temsilci” konumunun kırıldığını ve Arnavut seçmen davranışlarında ciddi bir dönüşüm yaşandığını göstermektedir. Bu kırılma, etnik siyasetin tekelleşmesine karşı demokratik rekabetin güçlenmesi açısından önemli bir eşik olarak değerlendirilebilir. Genel Değerlendirme: Dönüşüm, Fırsatlar ve Riskler 2024 genel seçimleri, Kuzey Makedonya’nın demokratik kapasitesini ve siyasal esnekliğini gözler önüne sermiştir. Seçim sistemi, her ne kadar parçalı bir Meclis yapısı üretse de etnik dengeyi koruma ve uzlaşmayı teşvik etme konusunda işlevsel bir çerçeve sunmaktadır. Bununla birlikte, yeni koalisyonun başarısı; reform iradesini sürdürmesine, etnik hassasiyetleri gözetmesine ve Avrupa Birliği sürecindeki tıkanıklıkları aşabilecek kapsayıcı bir siyaset üretmesine bağlı olacaktır. Özellikle anayasa değişiklikleri, yargı reformu ve kamu yönetimi alanlarında atılacak adımlar, bu yeni dönemin kalıcılığını belirleyecektir. Sonuç olarak 2024 seçimleri, Kuzey Makedonya’da yalnızca bir iktidar değişimini değil; aynı zamanda siyasal temsilin yeniden tanımlandığı, etnik siyasetin çoğullaştığı ve demokratik rekabetin yeni biçimler aldığı bir dönemin başlangıcını işaret etmektedir.