Orta Doğuda İsrail İran arasındaki gerilimin küresel enerji piyasalarını tehdit etmesi nedeniyle Uluslararası Para Fonu(IMF) dış ödemeler dengesi bozulan ülkelere destek vereceğini açıklamıştır. Ödemeler dengesi konusunda kaygıları olan ülkelerin bu destekten yararlandırılması düşünülmektedir. Enerji fiyatlarındaki artışın küresel enflasyonist baskıyı tetikleyeceği öngörülmektedir.
Diğer taraftan FAO gıda fiyat endeksinin beş aydır düşüş trendinde olduğunu ancak Şubat 2026 ayında yukarı yönlü artış trendine girdiğini açıklamıştır. Özellikle Gıda Fiyat Endeksinin ortalam 125,3 puan olarak gerçekleştiği Ocak ayına göre yüzde 0,9 arttığı hesaplanmıştır. Bir çok gıda ürününde küresel ithalat talebinin güçlü olması nedeniyle bu artışı tetiklemektedir.
Bundesbank başkanı açıklamalarında orta doğuda devam eden gerilimin küresel ekonomilere yansımalarının Euro bölge ekonomilerine ciddi zarar vereceğini, büyümeyi yavaşlatacağı, enflasyonu da yükselteceği uyarılarında bulunmuştur.
Orta doğudaki gerilimin yansımalarını petrol piyasalarında da görüyoruz. ABD-İsrail’in İran’na yönelik operasyonlar ve karşılıklı çatışmalar, Hürmüz Boğazı’ndaki kapanma küresel arz endişleri petrol piyasalarında Temmuz 2024 ayından bugüne görülen en yüksek fiyat seviyeleri görerek Brent Petrol fiyatları 86,55 dolara çıkmış, ABD merkezli Batı Teksas petrolü ise 82,65 dolardan alııcı bulmuştur. Petrol fiyatının ise haftalar içinde 150 dolar seviyelerine çıkacağı öngörüleri yukarı yönlü artışı desteklemekte, ancak piyasa analistlerine göre bugünkü fiyatların üzerinde kalınırsa 88-90 dolar bandına yükselebileceği görüşü bulunmaktadır.
Bölgede savaşın devamı nedeniyle Hürmüz Boğazı’nda güvenlik risklerinin artışı, küresel deniz taşımacılığı firmalarının seferlerini askıya almasına neden olmaktadır. Orta doğu, Avupa ve ABD sevkiyatları Ümit Burnu üzerinden yapılmaya başlamış, bu durumda navlun fiyatlarının artışına neden olmaktadır.
Altında ise Birleşik Arap Emirlikleri ve Dubai altın rafinajı ve ihracatı konusunda önemli merkezlerden olup, Orta Doğu gerilimi hava sahasının daralması uçuş iptalleri küresel altın sevkiyatını durma noktasına getirmiştir. Lojistik tıkanıklığı, depolama maliyetlerini artırdığından nakit akışı için referans fiyatlarda düşmeye neden olmaktadır.
Uluslararası piyasalarda küresel çatışmaların tetiklediği Petrol fiyatlarının yükselmesi nedeniyle Türkiyede artışın etkilerini hafifletmek amaçlı olarak eşel mobil sistemi devreye alınmıştır. 2026 Orta Vadeli Proğram çerçevesinde petrol ithalatının ortalama 65 milyar dolar, enerji ithalatının ise 63 milyar dolar seviyesinde gerçekleşmesi öngörülürken, fiyatların yükselmesiyle birlikte planlar sapmış durumdadır. Eşel Mobil sistemi çerçevesinde fiyat artışlarının yüzde 75’i devlet tarafından Özel Tüketim Vergisinden(ÖTV) karşılanacak kalan yüzde 25 ise pompa fiyatlarına yansıtılacak. Maliye gelirlerini 2026 yılında petrol+doğalgaz’dan beklenen 656 milyar TL. lik gelirin gerçekleşme oranı düşme eğilimi gösterecektir. Bu çerçevede akaryakıttaki vergi gelirlerinde yaklaşık olarak 190 milyar liaralık bir kayıp yaşanacağı hesaplanmaktadır.
NATO, İran’dan ülkemize yönelik balistik füze engellemesi çerçevesinde koruma kalkanını ve savunma duruşunda üst seviyelere çıkarıldığı açıklanmıştır.
Orta Doğu’da yükselen tansiyon küresel piyasaları olumsuz yönde etkilerken, emtia piyasaları, borsa vd. yatırım araçlarında hızlı dalgalanmalar gündemdedir. Enerji ithalatına bağımlı olan Asya ülkeleri acil tedbirleri devreye almaya başlamışlardır. Bu çerçevede merkez bankalarının para politikası stratejilerini enerji arz ve fiyatlarındaki dalgalanmalar dengeleri bozma eğilimindedir. Gelişmekte olan ekonomiler artan enerji fiyatları, sermaye çıkışları riskleri nedeniyle faiz kararlarını kısa vadeli değerlendirmek zorunluluğunu getirmektedir.
Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankası (TCMB), İran savaşıyla indirim döngüsüne bir kez daha ara vererek politika faizini %37'de sabit tutarken son gelişmelerle enflasyon görünümünde kalıcı bozulma olması halinde sıkılaştırma yapacağı mesajı verdi. İran savaşı ile politika faizinden fonlamaya ara vermesinin ardından TCMB gecelik faizi %40 ile faiz koridorunun üst bandında oluşturuyor.
Türkiye İstatistik Kurumu(TÜİK)’in şubat ayı için açıkladığı yıllık enflasyon oranı yüzde 31,53, aylık enflasyon ise yüzde 2,96 olmuş, Bağımsız Akedemisyenlerin oluşturduğu Enflasyon Araştırma Grubu(ENAG)’ın açıkladığı verilere göre yıllık enflasyon yüzde 54,14, aylık enflasyon ise yüzde 4,01 olmuştur.
BIST100 endeksi 12.974 bandında dalgalanmakta, usd/TL paritesi 44,06, Euro/TL paritesi 51,38, Ons altın fiyatları 5.183.-dolar, Brent Petrol fiyatları 88,57 dolar, gram altın fiyatı ise 7.342.-TL seviyelerinde dalgalanmaktadır.
İran-İsrail-ABD arasında yaşanan çatışmaların bölgedeki ekonomik yansımaları nedeniyle piyasalardaki baskı TCMB rezerv rakamlarına da yansıyarak Reuters’ın hesaplamalarına göre 6 mart haftasında 12,5 milyar dolar azalışla rezervler 197,5 milyar dolara gerilemiştir. Net rezervler ise geçen hafta 13 milyar dolar düşüşle 78,78 milyar dolara, swap hariç net rezervler ise 65 milyar dolara gerilediği hesaplanmıştır.
İsrail-İran ve ABD arasındaki Ortadoğu gerilimi bir çok ülkeye sıçramış durumda olup, Ukrayna-Rusya arasında zaman zaman devam eden çatışmalar, merkez bankalarının küresel piyasalardaki dalgalanmalar çerçevesinde aldıkları kararlar yatırımcıların odağında olup, özellikle ülkelerin enerji maliyetlerinde önemli rol oynayan petrol fiyatlarındaki hızlı yükselişin enflasyonu tetiklemesi en önemli takip edilecek alanlar olarak göze çarpmaktadır.
Tüm Dünya Kadınlarının “Emekçi Kadınlar Günü Kutlu Olsun.”
Saygılarımla,