ABD-İsrail, İran arasında 28 Şubatta başlayan savaş sonrasında İran küresel enerjinin stratejik gönderi noktası Hürmüz Boğazını kapatma kararı almış, bu yüzden petrol fiyatlarında savaş öncesine göre yüzde 65’lere kadar fiyat artışları yaşanmıştır. 8 Nisan’dan itibaren ABD İran arasında yapılan ateşkes görüşmeleri devam etmiş 17 Nisan’da anlaşma sağlanması sonrasında İran kontrollü olarak geçişlere izin vermeye başlamıştır. Ancak Brent petrol fiyatlarında istikrarsızlık devam etmekte olup, dalgalı bir seyir sürmektedir. İran’dan yapılan açıklamalarda Pakistan arabuluculuğunda görüşmelerin devam ettiği yönündedir.
Reuters tarafından ABD, Avrupa ve Asya Borsalarında işlem gören yüzlerce şirketin mali tablolarında yapılan kapsamlı incelemelerinde savaşın küresel ekonomilerde yarattığı fatura 25 milyar doları aştığı belirtilmektedir. Küresel petrol ticaretinin şah damarı konumunda bulunan Hürmüz Boğazının kapatılması petrol fiyatlarını 100 doların üzerine çıkmasına neden olmuştur. Bu durumdan etkilenen iş dünyası temsilcilerinin yaptıkları açıklamalara göre 2008 küresel ekonomik krizden daha fazla ve ağır endüstriyel çöküş yaşandığı belirtilmektedir. Maliyet artışlarının raflara yansımasıyla küresel enflasyonun dünyada derin bir durgunluğa yol açması endişeleri piyasalara hakimdir. Goldman Sachs Orta Doğudaki savaşın petrol arzının kısıtlanmaya başladığını küresel petrol stoklarının rekor seviyede düştüğünü, Mayıs ayı itibarıyla günde 8,7 milyon varil hızla azaldığını belirtmiştir.
Diğer taraftan Avrupa Birliği(AB) kurumları, ABD ile ticaret anlaşmasında uzlaşı sağlamıştır. ABD ticaret anlaşması yükümlülükleri için AB’ye 4 temmuza kadar süre vermişti.
JPMorgan 2026 yılı ortalama altın fiyatlarının yılın ikinci yarısından itibaren ivmelenerek yıl sonunda 6 bin doları görebileceği tahminini belirtilmektedir.
ABD’nin 30 yıllık tahvil faizi yüzde 5,20’ye gelerek 2007’den bugüne en yüksek seviyeye gelmiştir. Bu durum altın üzerinde baskısını yatırımcılar açısından hissettirmektedir. ABD-İran arasındaki görüşmelerin sonuçlanmaması petrol fiyatlarında keskin yükselişlerle birlikte, uzun vadeli tahvillerde de yukarı hareketi tetiklemektedir.
Birleşmiş Milletler Ekonomik ve Sosyal İşler Departmanı (DESA) Dünya Ekonomik Durumu Beklentiler 2026 raporunda Orta Doğudaki kriz büyüme görünümünü gölgelemiş, finansal piyasalarda belirsizliği derinleştirmiş olup, bu yüzden küresel ekonomilerde 2026 yılında yüzde 2,5, 2027’de ise yüzde 2,8 büyüme beklendiğini açıklamıştır. Türkiye tahminleri ise 2026 yılında yüzde 3,5 büyüme beklendiğini belirtmiştir.
TCMB Uluslararası Rezervler ve Döviz Likiditesi 15 Mayıs tarihi itibarıyla toplam rezervler 168,6 milyar dolara gerilemiştir. Döviz varlıkları 53,5 milyar dolar, altın cinsinden rezerv varlıkları 107,3 milyar dolar, IMF rezerv pozisyonu ve SDR toplamı ise 7,8 milyar dolar seviyesindedir. Toplam rezervler İran savaşı öncesi 27 Şubat haftasında 210,3 milyar dolar seviyesindeydi.
BIST100 endeksinde hem yurt dışı piyasaları da etkileyen bölgemizdeki savaş yanında ülkemizdeki “Mutlak Butlan” davası sonuçlarıyla dalgalanmalar devam etmekte dün kapanışını 13.808 puandan yapmış, Usd/TL paritesi 45,73, Euro/TL paritesi 53,03, Ons altın 4.509 usd, gram altın 6.630 TL. den işlem görmektedir.
JPMorgan, TCMB’nin politika faizini yakın dönemde artırabileceği öngörüsünde bulunmaktadır. Artan siyasi risklerin TL üzerinde baskı oluşturduğuna dikkat çekilerek faiz artışının 11 hazirandaki PPK toplantısında gündeme gelebileceği tahmin edilmektedir.
Küresel piyasalar savaş ekonomisiyle etkilenmeye devam etmekte olup, ekonomi yönetimleri enerji fiyatlarının maliyet enflasyonundan korunmaya çalışmakta, Merkez Bankaları rezervlerini tutma ve artırmak için kararlar almakta, bu çerçevede yatırımcılar piyasalardaki hareketlere göre yatırımlarına yön vermeye çalışmaktadırlar.
“ Tüm Halkımızın Kurban Bayramını en içten dileklerimle kutlarım.”
Saygılarımla,